„Ofiara” jest obecnie jednym z najczęściej używanych słów i występuje w praktycznie wszystkich językach (victima/victimas, victime, sinister, supplicie, vittima, žrtva, viktimë, жертва, فريسة, ضحية, قتيل, (ש"ע) קרבן… ). Za sprawą wszechobecnych mediów, ofiary stały się symbolami współczesnego społeczeństwa, komunikując jego negatywna żądzę zemsty.

Dlaczego mass media z chorą dokładnością informują nas o liczebności zgonów nie licząc się zupełnie z godnością ofiary? Czy naprawdę liczba ofiar podawana przez media robi jakąkolwiek różnicę? Czy istnieje sofistyczny paradoks pomiędzy liczebnością a masowością ofiar? Od którego momentu przestajemy mówić o ofiarach, a zaczynamy o ludobójstwie i masowej tragedii? [1]

W jaki sposób wpływa na nas liczebność ofiar? Dlaczego w niektórych społecznościach obraz martwego ciała jest pełen znaczenia, a tymczasem w innych traci on zdolność wzniecania gniewu lub współczucia i używany jest wyłącznie do stymulowania określonych postaw. Czy widok martwego ciała naprawdę traci swój traumatyczny potencjał, czy też to kultura doszła do granicy chronicznego zaprzeczenia? Czy wszyscy cierpimy na zespół wstrząsu pourazowego – PTSD?

Projekt Victims' Symptom (PTSD and Culture), pod opieką kuratorską Any Peraicy – ma za zadanie przesunąć granice rozumienia PTSD od psycho-traumatycznej diagnozy do symptomatycznego terminu w naukach medioznawczych. Projekt ma na celu analizę znaczenia ofiary która przeżyła traumatyczne wydarzenie i która staje się zarówno jego świadkiem jak i cierpiącym podmiotem. W przeciwieństwie do nieprzeliczonych ofiar, mających jedynie prawną i kulturową rolę, PTSD jest zinstytucjonalizowany na wielu poziomach: ekonomicznym, społecznym, politycznym. PTSD diagnozowany jest najczęściej u indywidualnych pacjentów (a nie u grup), którym udało się ocaleć z sytuacji nie mieszczącej się w ramach naszych codziennych doświadczeń. W ramach projektu zbadamy czy zagarnięta przez media kultura może być doświadczeniem traumatycznym. Jeśli nie – czy oznacza to, że współczesny świat stał się odporny na traumę?

Powyższe pytania zostaną poddane analizie podczas internetowego, wieloetapowego projektu LabforCulture.org. Poszczególne etapy projektu obejmować będą: badanie, dokumentację, interaktywna debatę odnoszącą się do tekstów teoretycznych (poniższa deklaracja kuratorska będzie jej punktem wyjścia), jak również serię zleconych prac artystycznych.

Projekt ten, balansujący pomiędzy „spowiedzią ofiary” obecną na blogach, a„rolą ofiary” pojawiającą się w całkowicie obojętnych na los jednostki mass mediach, oddaje głos ( w sensie kuratorskim) całkowicie innym sprawom.

Projekt ma za zadanie włączyć artystów i teoretyków sztuki w odbywającą się na różnych platformach interaktywną dyskusję, oraz zachęcić do wymieniania poglądów wszystkich zainteresowanych tematami ofiary, wiktymizacji i instytucjonalizacji ofiar. [2] Jego celem jest więc de-konstrukcja i de-aktywacja niczym niekontrolowanej konstrukcji ofiar w mediach – pośrednika między dwiema stronami w wojnie.

Niniejszy projekt, utworzony jako inicjatywa uświetniająca pierwszą rocznicę LabforCulture, wraz z towarzyszącymi mu tekstami krytycznymi, dokumentacją i refleksjami kuratorskimi oraz opiniami uczestników projektu dostępny będzie na naszej stronie na początku 2008 roku. Pierwsza dyskusja na tematy związane z projektem Victims' Symptom odbędą się w czasie okrągłego stołu zorganizowanego w dniach 8-10 Listopada w Pradze w ramach Konferencji MutaMorphosis uświetniającej czterdziestolecie magazynu Leonardo. Pierwsze komentarze i debata zostaną opublikowane na blogu Victims' Symptom na LabforCulture.org zaraz po zakończeniu dyskusji w Pradze.

[1] W szczególności w takich przypadkach jak zbrodnie w Vukovarze i Srebrenicy.
[2] Zobacz znaczenie słowa wiktymizacja w Wikipedii pod hasłem Wiktymologia