Badania w centrum zainteresowania : Kultura w polityce zewnętrznej Unii Europejskiej – od uzgodnień politycznych do działań i możliwości

Strona główna | Materiały badawcze | Badania w centrum zainteresowania | Kultura w polityce zewnętrznej Unii Europejskiej – od uzgodnień politycznych do działań i możliwości

Kultura w polityce zewnętrznej Unii Europejskiej – od uzgodnień politycznych do działań i możliwości

Rod Fisher

Streszczenie

Niniejszy dokument stanowi drugą część wstępnego badania zainteresowania państw członkowskich rozwojem spójnej wizji kultury w polityce zewnętrznej Unii Europejskiej oraz warunków do jej utworzenia. Został napisany na podstawie lektur wprowadzających i badania internetowego przeprowadzonego przez Boekman Foundation. Celem badania było sprawdzenie, czy stosunkowo zachęcające wyniki pierwszego badania miały potwierdzenie w praktyce. Badanie miało formę wywiadów z interesariuszami z sześciu różnych krajów Unii: Danii, Francji, Łotwy, Polski, Portugalii i Wielkiej Brytanii.

Nowe badanie zasadniczo potwierdza wnioski pierwszego badania, a dodatkowo zawiera nowe spostrzeżenia dotyczące stosunku do wizji kultury w polityce zewnętrznej Unii oraz możliwości jej zaistnienia. Podsumowanie tego najnowszego badania mówi, że brak znaczącego jawnego sprzeciwu wobec pomysłu rozszerzenia treści stosunków zagranicznych UE o element kulturalny. W niektórych krajach stwierdzono dowody prawdziwego poparcia dla tego pomysłu. Faktycznie, czasami poparcie było warunkowe, ale należało się tego spodziewać. Oczywiście, dla niektórych rozmówców pomysł było nowością. Mogło to być przyczyną napotykanych niekiedy niepewności lub obojętności.

Wyniki badania wskazują, że istnieje przestrzeń na ewentualne działania Unii w większości państw świata, chociaż szczególnie preferowane były kraje Europy Środkowowschodniej, basenu Morza Śródziemnego i Azji, objęte unijną polityką sąsiedztwa. Uderzające było, jak priorytety geograficzne relacji kulturalnych państw członkowskich są zbieżne z szybko rozwijającymi się rynkami handlu międzynarodowego: Chin, Indii i do pewnego stopnia Brazylii.

Co istotne, tylko jeden badany kraj wyraźnie wskazał sektory kultury – emisję radiowo-telewizyjną i język – które jego zdaniem powinny pozostać w gestii poszczególnych państw.

Z badania jasno wynika również, że kraje są bardziej otwarte na zaangażowanie kulturalne wobec innych krajów UE w ramach realizacji swoich celów międzynarodowych.

W przypadku opracowywania unijnej polityki ramowej w tym zakresie powinna się ona kierować następującymi zasadami:

Działania podejmowane przez Unię powinny uzupełniać działania państw członkowskich, a nie konkurować z nimi.
Inicjatywy Unii powinny zapewniać „wartość dodaną”.
Podejmowane działania powinny prezentować wspólnotę celów Unii, ale i bogatą różnorodność kulturową Europy.
Przy realizacji działań nie powinny obowiązywać hierarchie związane z liczbą ludności, wielkością kraju, jego kulturą ani językiem.
Delegacje Komisji Europejskiej potrzebują tworzenia możliwości, które zapewni im odpowiednie umiejętności.
W ramach polityki należy zapewnić odpowiednie środki na wszelkie potrzeby.
Rolą Unii powinno być głównie ułatwianie lub inicjowanie działań kulturalnych, a nie ich organizowanie.
Wszystkie inicjatywy Unii muszą mieć wbudowane mechanizmy oceny.
Ważne jest, aby państwa członkowskie uznały, że podstawowym celem promocji rozwoju kultury jest umożliwienie lokalnej społeczności budowanie rynków dla własnych dóbr kultury.
Ramy polityki dla roli kultury w relacjach zewnętrznych UE muszą być spójne, aby uniknąć aktualnych niedociągnięć w wydarzeniach organizowanych ad hoc.
Państwa członkowskie i uczestnicy europejskiego sektora kultury powinni się w pełni zaangażować w tworzenie odpowiedniej polityki i strategii kultury dla zewnętrznych relacji Unii Europejskiej.

Istnieje przynajmniej sześć obszarów, w których wspólne i skoordynowane działanie przyniosłoby korzyści globalnej obecności Unii:

tworzenie trwałej współpracy kulturalnej z krajami spoza Unii,
wzmacnianie porozumienia między społeczeństwami przez dialog międzykulturowy,
rozpowszechnianie informacji oraz promowanie widoczności UE i państw członkowskich,
promowanie handlu w europejskim przemyśle związanym z kulturą,
promowanie europejskiej wiedzy o dziedzictwie,
umieszczenie kultury w ramach rozwoju.

W podsumowaniu należy stwierdzić, że wyniki badania sugerują istnienie dostatecznej woli politycznej do przeprowadzenia dalszej, bardziej szczegółowej analizy natury i rozwoju składnika kulturalnego w polityce zewnętrznej Unii Europejskiej.