LabforCulture
Strona główna Drogowskaz Panorama | Mołdawia

Mołdawia

Wiaczesław Riabczynskij, dyrektor Centrum Polityki Kulturalnej, Kiszyniów
(wrzesień 2005)

Od kiedy w 1997 r. rząd wydał rozporządzenie, że wszystkie organizacje pozarządowe muszą podlegać rejestracji, z większą lub mniejszą dokładnością można określić sytuację tych spośród nich, które działają na polu kultury w Mołdawii. W 1998 r. w kraju działało 585 organizacji pozarządowych, z których 22% zajmowało się kulturą. Większość z nich mieściła się w Kiszyniowie, a organizacje działające na prowincji stanowiły jedynie 14% tej liczby. Obecnie (2005 r.) w Mołdawii zarejestrowanych jest ponad 3400 organizacji pozarządowych, lecz tylko o 10–15% z nich można powiedzieć, że aktywnie działają.

Istotną cechą tego sektora w Mołdawii jest fakt, że jego rozwój w ogromnej części jest uzależniony od zagranicznych instytucji finansujących. Kierunek zainteresowań tych instytucji, zarówno w odniesieniu do organizacji, jak i dziedzin działalności, bezpośrednio wpływa na sektor organizacji pozarządowych. Ponieważ największe z tych instytucji nie wykazują większego zainteresowania rozwojem długoterminowych strategii wspierania kultury, liczba organizacji kulturalnych dramatycznie zmalała i stanowią one obecnie mniej niż 5% ogółu organizacji pozarządowych w Mołdawii.

We wszystkich dziedzinach działalności, łącznie z kulturą, między sektorem pozarządowym a organami decyzyjnymi panuje atmosfera ciągłego napięcia, często przeradzającego się w otwarty konflikt. Jest to skutek braku dialogu z decydentami oraz braku doświadczenia i tradycji współpracy ze strukturami państwowymi. Rzadki przykład odmiennego podejścia zanotowano w 2003 r., kiedy organizacje pozarządowe i pracownicy teatralni stanowczo sprzeciwili się projektowi ustawy o organizacjach prowadzących działalność teatralną i koncertową: w odpowiedzi utworzono komitet składający się z przedstawicieli władz państwowych i społeczeństwa obywatelskiego, który zaproponował nowy projekt ustawy, niedawno przyjęty przez parlament. Przykład ten pokazuje, że współpraca jest konieczna i możliwa oraz pomaga uniknąć nieporozumień, podejrzeń i konfliktów. Za taki stan rzeczy odpowiedzialność ponoszą obie strony. W przeciwieństwie do instytucji państwowych Mołdawii, które zajmują ugruntowaną pozycję, są dobrze zorganizowane i mają wyraźnie określone strategie, sektor pozarządowy jest niezorganizowany, podzielony i spontaniczny w swoich działaniach. Można zatem uznać, że to właśnie struktury państwowe powinny przejąć inicjatywę i rozpocząć dialog z organizacjami pozarządowymi. W ten sposób społeczeństwo obywatelskie zostałoby zaangażowane w wysiłki zmierzające do rozwiązania problemów kultury w Mołdawii.

Brak długoterminowych strategii działania organizacji pozarządowych w połączeniu z brakiem finansowego wsparcia oznacza, że stworzenie odpowiedniej bazy materialnej dla ich dalszego istnienia nie jest możliwe. To z kolei tworzy atmosferę niepewności, braku przekonania i wpływa nie tylko na ludzi działających w tych organizacjach, ale również na potencjalnych darczyńców. Doświadczenie pokazuje, że tylko organizacjom mającym mocne podstawy materialne w chwili utworzenia udało się przetrwać dłużej.

Ze względu na niewielką liczbę komputerów, zwłaszcza na terenach wiejskich, oraz na słabą znajomość języków obcych, dostęp do Internetu jest w sposób nieunikniony ograniczony, a także brak jest wiedzy o międzynarodowych projektach, sieciach i strukturach. Wielu działaczy kultury jest produktem sowieckich instytucji edukacyjnych, gdzie nie przykładano wagi do nauczania języków. Młodzi specjaliści rozpoczynający pracę w sektorze pozarządowym, którzy znają języki obce, często zwracają się ku lepiej dofinansowanym sferom działania: demokratyzacji społeczeństwa i środków masowego przekazu, organizacji demokratycznych wyborów itp.

Niską jakość projektów przedstawianych potencjalnym instytucjom finansującym można wyjaśnić niewielką liczbą specjalistów mających profesjonalne przygotowanie w dziedzinie zarządzania, jak również ograniczonym zaangażowaniem sektora we współpracę międzynarodową. Często bywa tak, że aktywiści działający w organizacjach pozarządowych nie wiedzą, które instytucje mogą ich potencjalnie finansować ani w jakiej formie należy przedstawić projekt. Zdarza się, że same projekty nie mają wiele wspólnego z celami instytucji finansujących.

Jednak mimo poważnych problemów związanych z finansowym przetrwaniem w kraju o słabo rozwiniętej gospodarce, rosnąca z roku na rok liczba zarejestrowanych organizacji pozarządowych to dobry znak wskazujący, że ludzie podejmują próby wypełnienia pustych miejsc w społecznej tkance kraju. Z drugiej strony malejąca liczba kulturalnych organizacji pozarządowych oznacza potrzebę znalezienia większej liczby źródeł pomocy finansowej dla projektów związanych z kulturą. W skali kraju, znaczącym krokiem w tym kierunku może okazać się przyjęcie ustawy o Krajowym Funduszu Kultury Mołdawii, którą obecnie rozpatruje Ministerstwo Kultury. Sytuacja może ulec poprawie dzięki ustanowieniu partnerstwa oraz współpracy między organami decyzyjnymi a organizacjami pozarządowymi. W skali międzynarodowej sytuację poprawiłoby pojawienie się w Mołdawii nowych zagranicznych instytucji finansujących dysponujących programami wsparcia projektów kulturalnych oraz szerszego zaangażowania operatorów kulturalnych w międzynarodowe programy, co najmniej na poziomie informacyjnym.

Wymienione tu organizacje prowadzą działalność w wielu dziedzinach kultury i sztuki, takich jak: sztuki wizualne, performing arts, taniec, muzyka, zarządzanie, polityka kulturalna, dziedzictwo kulturalne, architektura, szkolenia i edukacja, literatura, działalność wydawnicza itp. Mimo różnic w doświadczeniu, specjalistycznej wiedzy, zasobach, kompetencjach i umiejętnościach mają jedną cechę wspólną: wszystkie są aktywne w swoich dziedzinach oraz rozwijają i realizują projekty, które mają wpływ na społeczeństwo. Mniej niż połowa z tych organizacji pozarządowych ma jakiekolwiek doświadczenie we współpracy ze strukturami międzynarodowymi. Mam nadzieję, że niniejsza prezentacja pomoże to zmienić oraz ustanowić bliższe związki między organizacjami pozarządowymi w Mołdawii i podobnymi organizacjami w innych krajach, a także znaleźć nowe źródła i możliwości finansowania.

Culture and Change in Moldova
Looks at the intersection between policy and culture and explores how the arts can trigger political changes in Moldova. Compiled by the East Europe Reflection … Publication | 11 paź 2007
ARTIStudio
The Association seeks to develop activities in education, art, culture, cinema, information technologies. It organises cultural-educational centres for young … Organisation | 26 wrz 2007
Arts Centre Coliseum
Arts Centre Coliseum was founded in 1997, with supported from a private sponsor, by a group of artists and theatre managers, painters and communications … Organisation | 26 wrz 2007
Asociatia Artistilor Plastici "Papyrus-Studio"
Helps in the professional development of young painters and familiarises high-school students with painting techniques. Organisation | 09 gru 2008
Asociatia Cultural-Ştiinţific "Museion"
This association has been active since 2000 and realized a number of projects involving cultural institutions and organizations. Organisation | 09 gru 2008
Asociatia Muzical din Moldova "Muzica Nelimitat"
Independent arts body that supports a wide range of music. Organisation | 09 gru 2008
Association "Alternativa Noua"
The Association contributes to the development of artistic management in the Republic of Moldova. Since its creation in 2000, it has conducted training … Organisation | 26 wrz 2007
Association for the Development of Modern Dance in Moldova
Set up in February 2000, the Association for the Development of Modern Dance in Moldova (ADDM) organises seminars, workshops, conferences, master-classes and … Organisation | 26 wrz 2007
Association of Contemporary Music of Moldova
Founded in 1992, the Moldavan Association for Contemporary Music promotes new musical thinking and activity. Composers, musicologists and professors at music … Organisation | 17 paź 2007
Centre for Cultural Policies
The Centre for Cultural Policies was set up in 2002 to work out and promote reform strategies for Moldova's system of culture and to develop collaboration and … Organisation | 08 cze 2006