Kryteria projektów

W większości przypadków uwzględniliśmy projekty, których organizatorzy, pochodzący z dwóch lub więcej krajów, wspólnie tworzą jedną inicjatywę lub współpracują przy jej realizacji, a także projekty z silnym elementem współpracy w zakresie celów i zawartości.

Przekraczalność:Pokazywanie metod interdyscyplinarnych w sztuce; tworzenie połączeń między tradycyjnym sektorem kultury i przekraczanie w prowadzonej współpracy istniejących powiązań lub hierarchii.

Innowacja:Łączenie zasobów (ludzkich, finansowych, materialnych itd.) i elementów procesu twórczego w oryginalne konfiguracje celem stymulowania nowego potencjału twórczego.

Intra- i interkulturalizm: Odsłanianie ograniczeń i przeszkód stojących na drodze wymiany i dialogu między kulturami.

Stosunki międzylokalne: Odsłanianie różnych aspektów rozmaitych kontekstów lokalnych oraz ocena wpływu działań kulturalnych na dynamikę rozwoju lokalnego.

Jeśli uczestniczysz w interesującym międzynarodowym projekcie, powiadom nas! Informacje możesz przesłać za pomocą funkcji Dodaj nową zawartość.

Metodologia

Założenia

Europejska współpraca kulturalna odgrywa główną rolę przy porównywaniu paradygmatów kulturowych, dziedzictwa historycznego i systemów wartości. Jednocześnie podkreśla i umacnia różnorodność, sprzyja wiedzy i dzieleniu się z innymi. Współpraca kulturalna jest podręcznym zestawem narzędzi poznawczych, służącym zarówno do zrozumienia różnorodności kulturalnej, jak i do dzielenia się jej bogactwem. Wzory różnorodności są źródłem twórczości artystycznej i siłą napędzającą tworzenie nowych form kulturalnych i hybryd.

Współpraca kulturalna ma być w założeniu dynamicznym narzędziem służącym do pielęgnowania kreatywności i poczucia przynależności do europejskiej wspólnoty kulturowej. Jej celem nie jest ujmowanie w sztywne ramy naszych osądów o tym, co oznacza bycie Europejczykiem.

W ramach tej wspólnoty konsorcjum G2CC (Gateway to Cultural Cooperation) służy głównie jako narzędzie promocji, wsparcia, dyskusji i inspiracji – jednak adresatami jego działań są nie tylko osoby prowadzące działalność kulturalną. Niniejszy zbiór przykładów i projektów powinien przyczynić się do dojrzałej refleksji nad metodami i narzędziami przystosowanymi do rozwiązania problemu współpracy kulturalnej.

Cele i dążenia

Głównym celem projektu jest zebranie, uporządkowanie, przeanalizowanie, zindeksowanie i zaprezentowanie dużej liczby przykładów, które mogą pełnić rolę materiałów referencyjnych, a po zidentyfikowaniu potencjalnych „ścieżek” i zawartości w zakresie współpracy kulturalnej zainspirować osoby prowadzących działalność kulturalną oraz instytucje wspierające taką działalność.

Każdy z przykładów jest unikatowy i interesujący z uwagi na konkretne cechy odróżniające go od innych. W związku z tym każdy z projektów wymaga analizy kontekstu i cech charakterystycznych celem pełnego zrozumienia sposobu jego wdrożenia oraz oceny użytych narzędzi.

Fakt, że powyższe cechy stanowią element kluczowy przykładów, uwidacznia, iż doświadczeń i kontekstów nie daje się łatwo przenieść z jednego środowiska do drugiego. Sekcja przykładów nie jest zestawem narzędzi, które można błyskawicznie zastosować w dowolnej sytuacji. W przeciwnym razie wiele na znaczeniu straciłby kontekst - takie podejście stałoby w sprzeczności z przyjętymi założeniami.

„Przenaszalność” projektów nie jest wykluczona. Jednak w większości przypadków proces przenoszenia należałoby koniecznie rozpocząć od zinterpretowania, przetłumaczenia i adaptacji projektu do określonego kontekstu. Ponieważ możliwość przenoszenia konkretnych narzędzi i metodologii jest raczej celem drugorzędnym, przykłady będą w pierwszej kolejności pełnić funkcję bogatego źródła inspiracji dla nowych projektów współpracy. Przedstawiają one możliwe koncepcje artystyczne, struktury zawartości, typologie partnerstwa oraz potencjał, który można wydobyć z nowych sposobów kombinacji, wykorzystania i zastosowania współpracy partnerskiej.

Przykłady (a ogólnie rzecz biorąc wszystkie projekty w bazie danych) nie zostały wybrane tylko w celu naszkicowania istniejącej sytuacji. Wyrażamy nadzieję, że przyczynią się one również do stymulowania dyskusji promujących rozwój współpracy kulturalnej, które idą w parze z innymi projektowanymi obszarami działalności serwisu LabforCulture.org.

Definicja robocza:
reprezentatywność i znaczenie przykładów

Pole badań w dziedzinie współpracy kulturalnej jest potencjalnie nieograniczone. Na stan taki składa się szereg czynników: obszar geograficzny kontynentu europejskiego; liczba krajów bezpośrednio zaangażowanych we współpracę w ramach Unii Europejskiej; stosunki z krajami sąsiednimi oraz złożoność i obszerność dotychczasowych definicji pojęcia współpracy kulturalnej.

W tym kontekście zaprezentowanie przykładów w pełni reprezentatywnych jest nierealistyczne i przekracza możliwości serwisu. Głównym celem projektu nie jest przedstawienie statycznego obrazu bieżącej dynamiki współpracy, lecz skupienie uwagi osób prowadzących działalność kulturalną na przykładach pobudzających do dalszej refleksji, a także zapewnienie źródła inspiracji i punktu odniesienia dla nowych projektów.

Oznacza to przesunięcie punktu ciężkości z kryterium reprezentatywności na takie, które uwzględnia ważność i znaczenie projektów. Z tego powodu prawidłowym terminem do opisu zebranych projektów powinno istotnie być określenie „przykłady”, a nie „najlepsze praktyki”. Ważność i znaczenie tych przykładów zostaną dopiero potwierdzone przez użytkowników serwisu LabforCulture.org. Oczekujemy na przemyślenia i komentarze oraz opinie od osób prowadzących działalność kulturalną i organizacji sponsorujących. [1]

Jeżeli przykłady mają mieć faktyczne znaczenie dla większej liczby osób, muszą obejmować szeroki zakres tematów, obszarów twórczości artystycznej, kontekstów geograficznych i procedur operacyjno-metodologicznych. Przy takim podejściu niezbędne jest zróżnicowanie geograficzne. Nie ma ono na celu stworzenia „reprezentatywnej” równowagi między krajami (która prowadziłaby do zbyt dużych uproszczeń), lecz uwzględnienie jednego głównego przejawu różnorodności europejskiej wspólnoty kulturowej.

Dobór przykładów przewiduje wdrożenie projektu etapami. Po początkowej fazie poszukiwań najważniejszych przykładów powinna nastąpić kolejna faza, w której informacje o przykładach będą regularnie spływać do redakcji serwisu LabforCulture.org od osób odwiedzających witrynę. Umożliwiłoby to przeniesienie punktu ciężkości z funkcji wyszukiwania przykładów na funkcję wyboru i dogłębnej analizy. Ułatwiłoby to również szybsze wprowadzenie bazy danych przykładów i zwiększyłoby możliwości objęcia nią szerszych obszarów i sektorów doświadczeń.

Metodologia: siatka kryteriów w skali makro

Jednym z głównych celów, na których skupia się projekt, jest analiza sposobów powiązania praktyk i narzędzi współpracy kulturalnej z różnorodnością na różnych poziomach: zasadniczo jest to analiza wartości łączących różne elementy. Na podstawie takiej abstrakcyjnej definicji możliwe jest zidentyfikowanie pewnych kryteriów w skali makro, które wyznaczają ramy przykładów.

Przekraczalność[2]

Przekraczalność
można rozumieć na trzy różne sposoby:

1) Zdolność łączenia różnych zagadnień kulturalnych, co zakłada również interdyscyplinarność wykraczającą poza tradycyjny sektor kulturalny (na przykład poprzez zaangażowanie sektorów naukowego, technologicznego i społecznego).

2) Zdolność łączenia osób prowadzących działalność kulturalną i partnerów w sektorze kultury z osobami i partnerami spoza tego sektora (sektor przemysłowy, gospodarczy itd.).

3) Zdolność przenoszenia narzędzi, rozwiązań logicznych i paradygmatów operacyjnych należących do innych sektorów do środowiska współpracy kulturalnej (i w miarę możliwości w drugą stronę).

Innowacja

Innowację należy rozumieć nie jako zdolność tworzenia czegoś nowego, lecz raczej jako umiejętność łączenia w sposób twórczy istniejących zasobów ludzkich, finansowych, czy materialnych celem stymulowania nowego twórczego potencjału. Intencją takiej definicji jest wzajemne powiązanie pozornie bardzo odległych praktyk i paradygmatów. Innowację można odnaleźć w sposobie, w jaki łączone są w jedną całość różne praktyki i sposoby postrzegania kultury. Można ją również odnaleźć w określonych narzędziach implementacji działań artystycznych, inżynierii projektu, wsparcia i w mechanizmach finansowania.

Intra- i interkulturalizm

Powyższe terminy oznaczają zdolność przekształcania różnorodności kulturowej oraz ograniczeń i barier charakteryzujących wymianę międzykulturową w twórczy materiał promujący rzeczywisty dialog na temat różnic, paradygmatów i „środowiska znaczeniowego” różnych kultur. Mogą one być wynikiem bezpośredniej konfrontacji (w wyniku migracji) lub składnikiem wymiany z różnymi regionami.

Stosunki międzylokalne

Stosunki te przedstawiają zdolność łączenia, porównywania i potwierdzania różnych lokalnych kontekstów oraz wyciągania z nich wniosków poprzez projekty współpracy, za pomocą oceny wpływu działań kulturalnych na dynamikę rozwoju lokalnego. Przykładami są stosunki między słabo zaludnionymi obszarami różnych krajów, między wsią i miastem, dwoma miastami oraz sieciami lokalizacji.

Należy pamiętać, że współpraca międzynarodowa jest często rozwijana w systemie multilokalnym, w którym powiązania tworzone są między ośrodkami lokalnymi, łącząc małe obszary terytorium i wywierając wpływ na scenariusz (mikro) lokalny bardziej niż na ponadnarodowy.

Niniejsza siatka kryteriów makro identyfikuje główną „sferę różnorodności”, w której możliwe jest poszukiwanie przykładów. Wskazuje ona również inicjatywy zdolne przekształcić różnice kulturalne, społeczne i geograficzne w materiał do projektów współpracy i nowych stosunków. Proces wyszukiwania i analizy powoduje jednocześnie ulepszenie siatki kryteriów poprzez dostosowanie jej do różnorodności, niuansów i wrażliwości faktycznych doświadczeń.

Źródła informacji

Przy powyższych założeniach sposób postępowania przy wstępnej selekcji projektów różni się w zależności od źródła, zwykle jednak obejmuje cztery poziomy:

W przypadku projektów

1.Badania wtórne zasobów online i offline: analiza istniejących baz danych projektów, źródeł informacji, portali, katalogów, biuletynów itp.

2.Zdobycie dostępu do dokumentacji określonych projektów (katalogi, strony WWW, materiały prasowe, sprawozdania itp.).

3.Bezpośredni kontakt z menadżerami projektów i personelem w celu wyjaśnienia konkretnych kwestii i zdobycia dodatkowych informacji.

W przypadku przykładów

1.Dogłębna analiza: wykonanie prawidłowego procesu dokumentacyjnego, wywiady osobiste, telefoniczne i e‑mailowe z menedżerami projektów oraz, tam gdzie jest to istotne, z artystami uczestniczącymi w projektach.

Przykłady – struktura

Zadaniem jest wyznaczenie ram kontekstowych dla przykładów. Pierwszymi obszarami interwencji są: [3]

• Mobilność operatorów

• Rozpowszechnianie produktów i dzieł kultury

o(Artystyczne) koprodukcje

oPrzenoszenie modeli i metod działania

oNowe praktyki sieciowe (w przypadku gdy wykraczają one poza zwykłą wymianę idei)

• Dialog międzykulturowy

oKonteksty konfliktu (rozumianego również w sensie trudnych sytuacji – pod względem wielokulturowym, politycznym, ekonomicznym itp.)

oKwestie imigracji/migracji

oStosunki Wschód/Zachód, Północ/Południe (np. kwestie językowe)

oOdizolowane regiony Europy

• Wszystkie przykłady zostaną rozłożone na „elastycznej” siatce, ułatwiającej porównanie przekraczalności. Poniżej znajduje się krótkie omówienie struktury poszczególnych rozdziałów:

1) Wykres identyfikacji przykładu

Tytuł i krótki opis, osoby uczestniczące, wymiar geograficzny i obszary tematyczne: swoisty indeks głównych cech identyfikujących przykład.

2) Kontekst i scenariusz

Cechy kontekstowe: odniesienia geograficzne, cechy społeczno-ekonomiczne, motywy, szanse, szczególne uwarunkowania i wykorzystane zasoby.

3) Tło i proces projektu

Fazy projektu: koncepcyjna, wykonawcza, implementacyjna, oceny i następcza.

4) Osoby zainteresowane, zarząd, kierownictwo

Zasoby, role partnerów i stosunki z nimi, osoby zainteresowane (typologie, oczekiwania i oceny). Analiza systemów nadzoru [4]i modeli przywództwa.

5) Systemy finansowania i wsparcia

Mechanizmy wsparcia ekonomicznego i społecznego, [5] sposób zbierania funduszy, wsparcie sieci politycznych, instytucjonalnych i społecznych.

6) Ograniczenia, szanse, czynniki krytyczne

Podkreślenie głównych czynników sprzyjających i zakłócających w początkowej fazie rozwoju projektu. Określenie sposobu przezwyciężenia czynników krytycznych i zarządzania nimi.

7) Wpływ kulturalny i terytorialny

Analiza wyników: zawartość kulturalna i społeczności odniesienia; wpływ kultury na terytorium.

Spodziewane wyniki

Progresywne wprowadzanie przykładów uwidoczni złożoność problemów i metod ich rozwiązywania nierozerwalnie związanych z dziedziną współpracy kulturalnej.

Silna koncentracja na zasobach, przeszkodach i krytycznych aspektach doświadczanych w różnych kontekstach geograficznych i tematycznych, która zaowocuje bogatą refleksją na temat najlepszych sposobów wspierania, ułatwiania i promowania współpracy kulturalnej. Wsparcie może później przekształcić się we wdrażanie narzędzi w serwisie LabforCulture, bądź też wskazówek na poziomie lokalnym lub europejskim zdolnych do podtrzymania procesu planowania i wdrażania programów współpracy.

Nierozwiązane kwestie współpracy – takie jak różnorodność kulturowa i ekonomiczna, konflikty Północ-Południe i Wschód-Zachód – powinny zostać w sposób konkretny, zlokalizowany i zdefiniowany zobrazowane w przykładach i za ich pomocą. Wymóg ten jest o tyle istotny, że modelowy przykład powinien, wykorzystując podejście oddolne, przekazywać konkretne rozwiązania lub ścieżki dotyczące zarządzania złożonością i rożnorodnością.

[1] Jeśli celem przykładów jest stymulowanie debaty, budowanie synergii i identyfikacja kluczowych problemów, osoby prowadzące działalność kulturalną i organizacje ją wspierające powinny stanowić ich głównych początkowych beneficjentów.

[2] Koncentracja na przekraczalności i innowacji nie oznacza oczywiście wyłączenia przykładów, w których dominuje bardziej „standardowe” podejście do współpracy kulturalnej, np. współpracy między partnerami należącymi do tego samego obszaru twórczości artystycznej lub do różnych obszarów, bądź działających na podobnych lub różnych poziomach.

[3] Obszary początkowe mogą zostać następnie powiększone lub dopasowane. Proces dopasowywania warunkowany będzie: a) potrzebami i wymaganiami osób nim objętych (beneficjentów), b) wyłaniającymi się nowymi strategicznymi tematami, c) nabytą definicją współpracy kulturalnej.

We wszystkich projektach należy jasno określić cele kulturalne i artystyczne oraz realizować je, w miarę możliwości z wykorzystaniem wyraźnego podejścia interdyscyplinarnego. Przedział czasu ustalony dla badania wynosi sześć lat (2000-2006). Umożliwi on nam śledzenie rozwoju projektów krótko- i średnioterminowych. W przypadku gdy priorytetowe są projekty bieżące, analizie poddane zostaną przykłady niedawno zakończone. Ponadto pod uwagę wzięte zostaną projekty, które dopiero wchodzą w początkową fazę realizacji. Umożliwi nam to przyjęcie określonej wizji analitycznej; pierwsza analiza zostanie powtórzona po 6-12 miesiącach. Powtórzenie analizy może również zostać zaplanowane w innych szczególnych przypadkach.

[4]Zarządzanie zasobami/partnerstwo: Idealne partnerstwo obejmuje nie tylko osoby prowadzące działalność kulturalną, lecz jest także przedsięwzięciem międzysektorowym, obejmującym organizacje różnych typów i o różnych misjach. Co więcej, polega ono na istnieniu znacznego grona uczestników na poziomie lokalnym. Niezbędnym warunkiem przy rozważaniu projektów jest aktywne zaangażowanie głównych uczestników w ich wdrożenie (tj. nie tylko odgrywanie przez nich roli współsponsorów).

Na poziomach lokalnym i międzynarodowym zostanie dokładnie rozpatrzona rola początkujących liderów i młodych menadżerów projektów międzynarodowych. Oznacza to przyjrzenie się inicjatywom w których menadżerowie ci aktywnie uczestniczą, w celu zapoznania się z przedstawicielami następnego pokolenia artystycznego i kulturalnego, wzmocnienia ich widoczności oraz analizy ich metod działania, zdolności i słabych punktów.

[5] Pod uwagę zostaną wzięte wszystkie rodzaje schematów finansowania. Szczególne zainteresowanie dotyczyć będzie przykładów, w których po stronie partnerstwa istnieje wyraźna odpowiedzialność w zakresie współinwestowania (w gotówce lub częściej wkłady rzeczowe).